به مین مهمان خوشامد می گویم  
 

فرهنگستان

خانه اميد
بايگانی
نامه رسان
 
 

ادر کاسا

 
۱۳۸٢/٢/٢٠

الا یا ایها الساقی ادر کاسا و ناولها
که عشق آسان نمود اول ولی افتاد مشکلها


حتما داستان اين بيت جنجالی حافظ را شنيده ايد. در مصرع اول این غزل٬ حافظ تضمين وارونه ای از يک غزل يزيد پسر معاويه(لعنه الله علیهما)کرده که اصل بيت اين است.

انا المسموم ما عندی بتریاق و لا راقی
ادر کاسا و ناولها٬ الا يا ايها الساقی


حافظ بخاطر اين تضمين فراوان مورد نقد قرار گرفته بويژه اينکه اين غزل در جایگاه فاتحه الکتاب ديوان خواجه قرار گرفته است.
اهلی شیرازی می گوید:
خواجه حافظ را شبی دیدم بخواب
گفتم ای درفضل و دانش بی حساب

از چه بستی بر خود اين شعر يزيد؟
با وجود اين همه فضل و کمال

گفت واقف نيستی زين مساله
مال کافر هست بر مومن حلال!


کاتبی نيشابوری که ظاهرا بايددر پاسخ به تو جيه اهلی اين ابيات را سروده باشد٬ اينگونه نقد را تکرار می کند.
عجب در حيرتم از خواجه حافظ ـــــــــــــــــــــــ بنوعی کش خرد زان عاجز آيد
چه حکمت ديد در شعر يزيد او ـــــــــــــــــــــــــ‌‌ که در ديوان نخست از وی سرايد؟
اگرچه مال کافر بر مسلمان ــــــــــــــــــــــــــ حلالست و در او قیلی نشاید !!!
ولی از شیر عیبی بس عظیم است ــــــــــــــــــــ‌ که لقمه از دهان سگ رباید!


ولی به نظرمن این بحز هزج است که حافظ را وسوسه کرده است و نه شعر یزید. تکرار جزء مفاعیلن انچنان گیراست که شاید هیچ شاعری نباشد که در این بحر شعری نسروده باشد. حال چرا تضمین شعر یزید؟ شاید بخاطر اینکه تقریبا تمام دانشمندان علم عروض و قافیه در بیان مثال برای بحر هزج به شعر یزید توسل جسته اند. چرا؟ والله اعلم! یزید شاعری توانا بوده؟ بی تردید! خدا به داد شعرا برسد.

راستی اگر دوستانی هستند که مایلند راجع به بحور و اوزان شعر فارسی بیشتر بدانند٬ بنده اعلام آمادگی می کنم مطالبی در چند نوبت بنویسم.
***بحر هزج براین وزن می باشد
مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن
.


Farhang
 

 
آرم

.: کتابشناسی و تاريخ ادبيات فرهنگستان .:.

.: خلوت دیدار .:.


.: بيرنگ .:.

.: بيرنگ سابق .:.